Winterse ovenschotels: hartverwarmend comfortfood

Deze schotels zijn goed van tevoren te bereiden en hoeven ’s avonds alleen nog maar te worden opgewarmd in de oven. Ideaal voor een ontspannen afsluiting van een sportieve dag.

Aardappelgratin met paddenstoelen en truffel

Maak voor de paddenstoelen een keuze uit het ruime aanbod van dit moment: (kastanje- of grot)champignons, shiitake, oesterzwammen, cantharellen, eekhoorntjesbrood, trompette de la mort, mousseron, pied de mouton, enzovoort.

Je verkrijgt het beste resultaat door beetgaar gekookte, afgekoelde aardappelen (een vastkokend ras, bijvoorbeeld Nicola) te gebruiken. De truffelolie is de ‘finishing touch’. Voor de echte liefhebbers maakt wat verse truffel, aan tafel eroverheen geschaafd, dit gerecht tot een waar feestmaal.

Serveer er (eikenblad)sla met geroosterde cherrytomaatjes, gemengde zaden, pitten of gehakte noten bij.

Voor een ovenvaste (langwerpig, ovaal) schaal met een inhoud van 1,5-2 liter

Ingrediënten:

1 teentje knoflook
ca. 12 g gedroogde paddenstoelen
2 uien
300 g gemengde paddenstoelen (zie inleiding)
1 el olijfolie
1 takje rozemarijn of 1 tl gedroogde rozemarijnnaaldjes
3 takjes tijm of 1 tl gedroogde tijmblaadjes
zout, peper
750 g geschilde, gekookte en afgekoelde vastkokende aardappelen in dunne plakken
150 g crème fraîche of mascarpone
1,5 dl melk
1 tl maïzena
truffelolie of vers geschaafde truffel

Bereiding:

Verwarm de (hetelucht)oven voor op 200°C. Halveer het teentje knoflook in de lengte en wrijf hiermee de ovenschaal in. Week de gedroogde paddenstoelen circa 30 minuten in ruim 2 dl heet water en zeef ze door een koffiefilter. Bewaar het weekvocht. Snijd de paddenstoelen zo nodig iets kleiner. Pel de uien en snijd ze fijn. Borstel de paddenstoelen schoon, snijd ze kleiner, laat enkele heel voor de garnering.

Verhit de olie in een bakpan met antiaanbaklaag. Voeg de ui toe met de rozemarijn en tijm, bak even op hoog vuur en doe de paddenstoelen erbij. Laat de paddenstoelen een minuut of vijf op middelhoge warmtebron bakken. Houd de hele exemplaren achter.

Verdeel de aardappelplakjes, paddenstoelen en ui over de ovenschotel. Klop de crème fraîche of mascarpone los met de melk, maïzena, peper en zout naar smaak en schenk dit mengsel eroverheen. Bij gebruik van boter, nu de klontjes erover verdelen.

Bak de gratin 25-30 minuten hoog in de voorverwarmde oven, leg de achtergehouden paddenstoelen er de laatste minuut op en zet nog even terug.

Bedruppel de gratin met truffelolie of schaaf er wat verse truffel over en serveer met een salade.

Stukje voedingsleer

Uit voedingsoogpunt is de aardappel een goede keuze om regelmatig op het menu te zetten aangezien deze rijk is aan gezonde voedingsstoffen. In dit gerecht vormen de kaas en noten samen de vleesvervangers (de paddenstoelen leveren in verhouding te weinig eiwit), zodat in combinatie met een rauwkostsalade een complete maaltijd wordt verkregen.

Noten werden lange tijd gezien als echte dikmakers, maar onderzoek van TNO heeft uitgewezen dat mensen die regelmatig noten eten vaak een gezonder lichaamsgewicht hebben dan gemiddeld. Zeker is in elk geval dat noten een groot verzadigend gevoel geven en rijk zijn aan waardevolle voedingsstoffen. Het gehalte aan vet varieert per nootsoort van 50 tot 75 gram per 100 gram. Het overgrote deel van dit vet (80 à 90%) bestaat uit gezonde onverzadigde vetten. Onverzadigde vetten verlagen het cholesterolgehalte en verkleinen daarmee de kans op hart- en vaatziekten. Walnoten zijn bijzonder rijk aan het essentiële alfa-linoleenzuur: de dagelijks benodigde hoeveelheid van dit vetzuur zit in 25 à 30 gram walnoten.

Aardappelgratin uit de Auvergne

Ingrediënten:

1 kg vastkokende aardappelen
2 sjalotten
1 teentje knoflook
250 g (kastanje)champignons
1 el olijfolie
4 takjes tijm
1 tl groentebouillonpoeder
100 g gepelde walnoten
zout, peper
4 el (kook)room
(2 el witte wijn)
125 g Blue d’Auvergne (blauwschimmelkaas)

Bereiding:

Kook de aardappelen in de schil in water met zout gaar. Giet ze af, laat ze uitdampen en pel ze zo heet mogelijk. Snijd de aardappelen in plakken van 1,5-2 cm.

Verwarm de oven voor op 200°C. Pel de sjalotten en knoflook. Borstel de champignons schoon en halveer ze of snijd ze in vieren. Snijd de sjalot en knoflook fijn. Verhit de olijfolie en bak de sjalot en knoflook glazig. Voeg de champignons met de tijm en het groentebouillonpoeder toe en bak tot het meeste vocht is verdampt.

Vet een ovenvaste schaal in met olijfolie of boter. Schep de aardappelplakken, het champignonmengsel en de grof gehakte walnoten in de schaal. Bestrooi met peper naar smaak. Schenk de room en wijn erbij en verkruimel de kaas eroverheen.

Zet de schaal, afgedekt met aluminiumfolie, in het midden van de oven. Verwijder het folie na 20 minuten, zodat er de laatste 10-15 minuten een lichtbruin korstje ontstaat. Serveer met een salade.